Zalew Łapanów

Zalew Łapanów mieści się pomiędzy centrum Łapanowa, a miejscowością Brzezowa, powiat Bochnia. W sezonie letnim funkcjonuje tutaj kąpielisko. Odległości (w linii prostej) od większych miast to: Kraków- 32km, Bochnia- 16km i Nowy Sącz- 40km. Zbiornik ma półkolisty kształt litery „D”. Obwód zbiornika to 700 metrów, a jego powierzchnia wynosi około 3 hektary. Wstęp na teren Zalewu w sezonie jest płatny, ale ceny wejściówek są stosunkowo niskie, istnieją też karnety oraz ulgi dla dzieci, młodzieży, seniorów, a po godzinie 16 ceny są jeszcze obniżane o około 1/3. Przed głównym wejściem jest parking dla samochodów (dodatkowo płatny, ale też tanio), jeżeli ktoś chce przyoszczędzić na parkingu to obok pobliskiego stadionu piłkarskiego (ul.Rekreacyjna przy moście nad Stradomką, około 350 metrów od wejścia na Zalew) jest inny, duży i bezpłatny parking. Wokół zbiornika jest dobrej jakości chodnik z kostki brukowej. Na terenie Zalewu są liczne ławki, kosze na śmieci, 2 niewielkie place zabaw, mała siłownia zewnętrzna i boisko do siatkówki plażowej. Obok (na zewnątrz ośrodka) jest kolejny, większy plac zabaw oraz tartanowe boiska do koszykówki, siatkówki, kort tenisowy i bieżnia, a nieco dalej pełnowymiarowe boisko piłkarskie.

Ośrodek zarządzany jest przez lokalny samorząd (konkretnie Urząd Gminy Łapanów). Teren jest zadbany i dobrze utrzymany, nie ma śmieci, a trawniki są ładnie przystrzyżone. Nie ma coraz popularniejszej „betonozy”, ale klasyczna zieleń i natura. Obiekt przeszedł częściową renowację w roku 2020. Przy wejściu jest wypożyczalnia kajaków i rowerków wodnych. Można też wypożyczyć leżak, parasol, rakiety tenisowe. Kąpielisko funkcjonuje w zachodniej części Zalewu. Czystość wody to „średnia krajowa” nad polskimi zalewami. Zejście do wody jest niecodzienne, bo po schodkach, przy poręczach (warto się trzymać tych poręczy, bo schodki bywają śliskie). Dno kąpieliska jest wybetonowane, co w praktyce sprawdza się średnio (glony). Kąpielisko podzielone jest na kilka stref, tzn. 3 brodziki i obszar dla umiejących pływać (maksymalnie do 1,8 metra głębokości). Najpłytsza część ogrodzona jest metalowymi barierkami, a zewnętrzny, najgłębszy obszar wyznacza lina z dmuchanymi bojami. Poza kąpieliskiem woda w Zalewie może sięgać nawet do 4 metrów głębokości, ale tam nie wolno pływać (chyba, że na własną odpowiedzialność, po konsultacji z ratownikami). Plaża w Łapanowie jest trawiasta, na jej tyłach są liczne drzewa, dające cień. Są też przebieralnie i toalety typu 'toi-toi’. Lepszej jakości sanitariaty (z porcelaną i bieżącą wodą) są w osobnym budynku przy wejściu głównym. Przy kąpielisku funkcjonuje 60-metrowa zjeżdżalnia wodna, z ujściem do specjalnego brodzika. Zjazdy odbywają się na polecenie ratowników, aczkolwiek gdy chętnych jest bardzo mało to zjeżdżalnia uruchamiana jest tylko raz na kilka godzin. Kąpielisko otwierane jest zazwyczaj na czas wakacji „szkolnych”, czyli od drugiej połowy czerwca do końca sierpnia. Kąpielisko oficjalnie zgłoszone jest do rejestru GIS, który regularnie bada jakość wody, a w godzinach otwarcia (10-18 lub przy lepszej pogodzie do 19) kąpieliska strzegą ratownicy WOPR. Poza sezonem również da się kapać, ale już na własną odpowiedzialność. Przy Zalewie niekiedy organizowane są różnorakie festyny, zawody sportowe, zloty, koncerty czy imprezy dla dzieci.

Poza kąpieliskiem, z boczku można rozpalić grilla. Zalew popularny jest też wśród wędkarzy. Główne, całoroczne łowisko jest przy południowo-zachodnim brzegu, niektórzy łowią też przy północnym brzegu. Opinie wśród wędkarzy są dobre. Można złapać tutaj głównie karpia, a także lina, amura, jesiotra, okonia, szczupaka, karasia, płoć i leszcza. Teren podlega pod gminę, więc opłata za łowienie (stosunkowo niska) pobierana jest w kasie. Przy Zalewie funkcjonuje camping na namioty, kampery i przyczepy, można wynająć przyłącze elektryczne. Są też domki letniskowe, ale standard jest dość spartański (aczkolwiek cena też jest adekwatna). Na zewnątrz ośrodka jest kilka prywatnych, droższych, ale lepszej jakości punktów noclegowych. Pewnym problemem jest gastronomia, a raczej jej brak. Pawilony z napojami, lodami i przekąskami pojawiają się tutaj tylko w najbardziej szczytowe i upalne dni. Przez większość wakacji (w robocze i chłodniejsze dni) zazwyczaj nie ma ich wcale, więc trzeba wtedy zaopatrzyć się w prowiant gdzieś indziej. W centrum Łapanowa (około 1km od Zalewu) jest pizzeria, kebab, Biedronka i kilka mniejszych sklepów.

Zalew obecnie jest dosyć kameralny, odwiedzany głównie przez okolicznych mieszkańców Gminy Łapanów. Tłumów tutaj raczej nie ma. W dni „robocze” (wszystkie) oraz w weekendy z temperaturą poniżej 30 stopni w Łapanowie jest bardzo spokojnie. Tłoczniej zaczyna się robić dopiero, gdy jest zarówno dzień wolny, jak i wyjątkowy upał, ale takich dni jest raptem kilka w całym sezonie. W dawnych czasach ludzi przebywało tutaj znacznie więcej, o czym świadczą stare zdjęcia obiektu z tłumami na kąpielisku. Dziś jest nieco luźniej, z kilku niezależnych od siebie powodów. Młodych ludzi w Polsce jest mniej, niż kiedyś, ponadto często wybierają oni „cyfrowe” rozrywki, zamiast wypoczynku nad wodą. Baza noclegowa przy Zalewie jest tania, ale jednak nieco skromna i wymagająca inwestycji, a współcześni wczasowicze preferują warunki bardziej luksusowe (aczkolwiek na zewnątrz są też prywatne, lepszej jakości noclegi). Podobnie z gastronomią, która przy Zalewie pojawia się tylko w najbardziej szczytowe dni. Ponadto oddalony o 6km, mocno doinwestowany Kuter Port „zabrał” Zalewowi w Łapanowie wielu sympatyków kąpieli letniej z Powiatu Bocheńskiego i okolic. Dlatego jeżeli ktoś lubi spokój, ciszę i kameralne, naturalne klimaty to Łapanów będzie dla niego odpowiednim wyborem. Na miejsce najwygodniej dojechać własnym transportem, ewentualnie autobusem z Bochni lub Krakowa.

Zalew w Łapanowie powstał w końcówce lat 60-tych ubiegłego wieku jako zbiornik retencyjny na rzece Stradomce oraz uchodzącej do niej 150 metrów na południe Tarnawce. Łapanów wielokrotnie borykał się z powodziami, stąd od zachodniej i południowej strony wybudowano ziemną zaporę, oddzielającą dziś Zalew od koryt obu rzek. Istnieje jednak z nimi regulowane połączenie rurociągowe, które zapewnia odpowiedni poziom wody w zbiorniku oraz jej odpowiedni przepływ i wymianę. Z tego powodu woda w Zalewie jest dość czysta i pozbawiona sinic. Odkąd reaktywowano tu oficjalne kąpielisko (rok 2021) regularnie badana przez GIS woda jest albo „doskonała” (3 gwiazdki), albo w najgorszym przypadku „dobra” (2 gwiazdki), ani razu nie była gorsza. Stradomka i Tarnawka to górskie, czyste rzeki, ale niekiedy zdarzają się na nich miejscowe i krótkookresowe zanieczyszczenia (np. w wyniku podtopień lub nielegalnych zrzutów ścieków). Czystość wód w obu rzekach na bieżąco monitorowana jest przez służby hydrologiczne i w przypadku otrzymania informacji o zanieczyszczeniu- rurociągi łączące rzeki z Zalewem są natychmiast zamykane, aby skażona woda nie dostała się do zbiornika. Stąd można powiedzieć, że woda w Zalewie jest nawet czystsza, niż w obu rzekach. Jedyną sytuacją, w której Zalew musi przyjąć brudną wodę Stradomki i Tarnawki są duże i groźne powodzie. Obie rzeki są kapryśne i nieprzewidywalne, więc nawet obecność zbiornika retencyjnego często na niewiele się zdaje, ostatnie duże powodzie miały w Łapanowie miejsce w latach 2010 i 2020. Raz na kilka lat woda Zalewu jest spuszczana, aby oczyścić dno. Przy samej Stradomce funkcjonuje w pobliżu Łapanowa kilka dzikich kąpielisk rzecznych, jedno z nich jest przy głównej drodze dojazdowej, na wysokości mostu w ciągu ul.Rekreacyjnej, obok stadionu piłkarskiego.

Podsumowując, Zalew Łapanów to kameralne, skromne, ale dobrze utrzymane, pełne zieleni i ciekawe miejsce na jedno, lub kilkudniowy wypad nad wodę. Spodoba się tutaj sympatykom natury i spokoju, wędkarze też chwalą sobie to miejsce. Jeżeli ktoś jednak woli klimat typu „Ibiza” z dyskotekami i knajpami to raczej powinien pomyśleć o innym miejscu, np. Kuter Port, Bagry lub Kryspinów.

Zalew Łapanów – fotografie: