Strzelin (Stacja i dworzec kolejowy)

Dworzec kolejowy w Strzelinie z 1872 roku znajduje się przy ulicy Bolka I Świdnickiego 23. Według ostatnich danych PKP z roku 2024 ze stacji w Strzelinie korzystało średnio 2500 pasażerów na dobę, przy średniej liczbie zatrzymań 43 pociągów na dobę (Koleje Dolnośląskie i Intercity). Daje mu to 10 miejsce na liście stacji z największą liczbą obsłużonych pasażerów w Województwie Dolnośląskim. Przez Strzelin przechodzi linia kolejowa nr276 (z Wrocławia do Międzylesia) oraz zlikwidowana, ale częściowo odbudowywana linia nr304/319 Z Łagiewnik Śląskich, przez Strzelin do Brzegu (o której niżej). Sąsiednie przystanki pasażerskie to Warkocz (5km w stronę Wrocławia) i Biały Kościół (6,8 kilometra w stronę Kłodzka). Około 1,6 kilometra na południe od dworca w Strzelinie jest stacja towarowa 'Strzelin Cukrownia’ z bocznicą do pobliskiej Cukrowni Strzelin (Südzucker Polska S.A). Ze Strzelina bezpośrednio można dojechać m.in. do: Wrocławia (22-21 minut), Kłodzka-Miasto (50 minut), Kudowy-Zdrój (100 minut), czeskiego Lichkova (90-110 minut), Rawicza (100 minut), Poznania (2 godziny 15 minut) i Gdyni (5,5 godziny). Główna linia w stronę Wrocławia jest dwutorowa i zelektryfikowana, ale kawałek na południe od dworca w Strzelinie (na wysokości starostwa powiatowego) linia zwęża się do jednego toru (zelektryfikowanego). Dawniej cała linia do Kłodzka była dwutorowa, ale „wyzwoliciele” z Armii Czerwonej ukradli jedną parę torów między Strzelinem, a Kamieńcem Ząbkowickim i tak już zostało, choć są plany odbudowy drugiego toru. Obecnie intensywnie wykorzystywana jest mijanka w Białym Kościele.

Na stacji w Strzelinie funkcjonują 2 perony i 3 krawędzie. Peron 1 z jedną krawędzią (sąsiadujący z budynkiem dworca) w praktyce używany jest jako rezerwowy, zadaszenie nad nim jest niewielkie. Główny ruch pasażerski obsługiwany jest przez dwukrawędziowy, wyspowy, bardzo długi peron 2 o 100-metrowym zadaszeniu. Komunikację między peronami (a także 'tylną’ stroną stacji od strony ul.Borowskiej) zapewnia przejście podziemne. Ponadto, pomiędzy dworcem, peronami i tylną częścią jest też przejście naziemne na poziomie torowiska. Służy ono pracownikom kolei oraz osobom niepełnosprawnym, w praktyce często używają go także „zwykłe” osoby, którym nie chce się chodzić po schodach. Dawniej funkcjonował jeszcze peron 3 (dosyć umowny, na poziomie gruntu), obsługujący pasażerów na linii z Brzegu do Łagiewnik.

Budynek dworca pochodzi z roku 1872, w roku 1930 został on rozbudowany do obecnego kształtu. Posiada 2 kondygnacje naziemne (plus niewielki strych), jest też podpiwniczony. Ostatni duży remont dworzec przeszedł w latach 2017-2018. Wówczas z elewacji usunięto jasny tynk, aby odsłonić zabytkową cegłę. Remont objął też wnętrze dworca (posadzki, strop, drzwi i okna, ławki, balustrady i inne elementy), nad pracami czuwał konserwator zabytków. Zamontowano też monitoring. Ceglany budynek wizualnie prezentuje się bardzo dobrze.

Budynek dworca jest zamykany na noc (niestety zamknięcie następuje na długo przed odjazdem ostatniego pociągu, ale na perony i do przejścia podziemnego można wejść 'bokiem’, bez przechodzenia przez dworzec). W głównej hali znajdziemy kasy biletowe, niewielką poczekalnię, toalety, automaty z przekąskami, tablice informacyjne oraz centrum informacji turystycznej. Od północnej strony w budynku dworcowym jest posterunek straży miejskiej, z niezależnym wejściem. Na piętrze znajdują się lokale mieszkalne. Po zachodniej stronie torów jest nastawnia i nieużywana wieża ciśnień. Przed dworcem jest niewielki skwer oraz centrum przesiadkowe z peronami autobusowymi, z których można dojechać do niektórych miejscowości w Powiecie Strzelińskim. Niecałe 300 metrów na południe od dworca jest legendarna lodziarnia 'Tony’, a bliżej wiaduktu z DK39 większe centrum handlowe. Rynek w Strzelinie znajduje się około 900 metrów od dworca.

Sytuacja parkingowa wokół dworca w Strzelinie jest bardzo dobra. Kilkanaście miejsc jest przy samym dworcu (także parking rowerowy). Na północ od dworca (ul.Świdnickiego w stronę ulic Ogrodowej i Przedszkolnej) są wielkie, bezpłatne parkingi, na których zawsze znajdzie się wolne miejsce. Kolejne parkingi są przy centrum handlowym, na południe od dworca, choć tam niektóre miejsca są „tylko dla klientów na czas zakupów”. Istnieje też „dziki”, nieutwardzony parking po zachodniej stronie torów, bliżej nastawni i elewatora. Niektórzy parkują też na poboczu ulicy Borowskiej, choć to opcja najmniej bezpieczna, gdyż zaparkowane pojazdy zmniejszają dostępną szerokość drogi.

Sporym problemem Strzelina jest przejazd drogowy przez linię kolejową. Jedyny ciąg to DK39 (ul.Dzierżoniowska) i wiadukt żelbetowy, który po roku 2000 zastąpił starą, kamienną, poniemiecką konstrukcję. Ruch na ulicy Dzierżoniowskiej jest spory (tranzyt, ruch lokalny i pojazdy rolnicze), a z obu stron wiaduktu są skrzyżowania (ulice Borowska i Kolejowa), z których w godzinach szczytu trudno włączyć się do ruchu (zwłaszcza chcąc skręcić w lewo). Wiadukt na DK39 stanowi „wąskie gardło” Strzelina, podobnie jak rondo 300 metrów na wschód od wiaduktu, na które wtłoczony jest niemal cały ruch samochodowy w mieście, w efekcie korki uliczne w Strzelinie są nie mniejsze, niż w centrum Wrocławia. Sąsiednie przeprawy przez linię kolejową są daleko, około 1,5 kilometra od dworca w obie strony, tzn. na północ jest to wiadukt w Szczawinie, a na południe jest to przejazd przez tory (ze szlabanami) ulicą Szybalskiego, która w dodatku jest wąska i obowiązuje na niej zakaz wjazdu dla ciężarówek.

Linie i bocznice stacji Strzelin:

Główna linia nr276 jest od (początku budowy w roku 1871) intensywnie wykorzystywana zarówno w ruchu pasażerskim, jak i towarowym. Jej stan techniczny jest bardzo dobry.

Druga linia (nr304) prowadziła z Łagiewnik Śląskich, przez Kondratowice, Strzelin, Wiązów do Brzegu, budowana była etapami w latach 1883-1910. Niestety brak inwestycji rządów PRL spowodował, że torowisko było w coraz gorszym stanie, a prędkości pociągów coraz niższe, ostatecznie linia została zamknięta w roku 1989. Peron 3 stacji w Strzelinie (z którego korzystali pasażerowie linii 304) stał się niepotrzebny i również przestał figurować w dokumentach. W latach 1989-2025 linia 304 była porzucona, zarastała krzakami i drzewami, częściowo została rozebrana i rozkradziona (z wyjątkiem krótkiego odcinka z Brzegu do Małujowic). W roku 2025 Dolnośląska Służba Dróg i Kolei (spółka samorządowa Województwa Dolnośląskiego) ogłosiła przetarg na odbudowę 18- kilometrów linii ze Strzelina do Łagiewnik. Otrzymała ona nowy numer: 319 (wydzielony z linii nr304). Inwestycja jest obecnie intensywnie realizowana. Linia będzie miała jeden tor i jedną 'starą-nową’ stację w Kondratowicach, wraz z mijanką. W założeniu odbudowana linia ma obsługiwać pociągi towarowe, np. z kamieniołomu w Górce Sobockiej, ale też innych zakładów Gminy Kondratowice. W najbliższym czasie nie planuje się wznowienia ruchu pasażerskiego na tej trasie, ale w przyszłości jest to niewykluczone, jednak należałoby wybudować w tym celu nowy peron w Strzelinie, być może też w Mikoszowie. Odbudowywana 'stara-nowa’ linia w stronę Łagiewnik będzie rozpoczynać się przy dworcu w Strzelinie, kawałek dalej przetnie ulicę Borowską i później przebiegnie wzdłużDK39. Obecnie nie ma planów odbudowy tejże linii w stronę Brzegu (inwestycję prowadzi Województwo Dolnośląskie, a Brzeg leży już w Opolskiem, którego władze są mało zainteresowane dołączeniem do przedsięwzięcia). Dawniej linia w stronę Brzegu odbijała od trasy na Wrocław w północnym Strzelinie, na wysokości skrzyżowania ulic Skawińskiej, Rubinowej i Mieszka I, kierując się na wschód do Wiązowa i Brzegu. W północno-wschodnim Strzelinie istniała tu dawniej bocznica do cegielni (od strony wsi Chociwel). Na stacji Głęboka Śląska do linii nr304 dołączała linia nr321 do Grodkowa. Dziś obie te linie (304 i 321), a także bocznica do cegielni już nie istnieją i małe są szanse na ich reaktywację.

Przy stacji w Strzelinie funkcjonują obecnie trzy bocznice, dosyć intensywnie wykorzystywane. Pierwsza (najkrótsza) prowadzi do elewatora zbożowego przy ulicy Borowskiej. Druga (najważniejsza) prowadzi do (największego w Polsce) kamieniołomu granitu (ul.Kamienna), dawniej od linii nr304 odchodziła inna bocznica do kamieniołomu (od strony Pęcza), obecnie zlikwidowana. Trzecia bocznica prowadzi do cukrowni (Südzucker Polska S.A) przy ulicy Ząbkowickiej 53, aczkolwiek formalnie bocznica ta podlega pod stację towarową 'Strzelin Cukrownia’.

Stacja i dworzec w Strzelinie – fotografie: