Łagiewniki

Bytom – Łagiewniki

Bytom - Łagiewniki

Łagiewniki to najbardziej położona na południe dzielnica Bytomia. Graniczy z innymi bytomskimi dzielnicami- Szombierkami, Śródmieściem i Rozbarkiem, a także ze świętochłowickim Chropaczowem i Lipinami, Orzegowem w Rudzie Śląskiej oraz z Chorzowem II i Chorzowem Starym. Łagiewniki zamieszkiwane są przez około 9.000 osób. Największy rozwój dzielnicy nierozerwalnie związany jest z przemysłem górniczym i hutniczym. Dzielnica została ujęta już w akcie lokacyjnym Bytomia w 1254 roku- kto wiedział, że Bytom jest starszym miastem, niż Kraków? Na przełomie XVIII i XIX wieku Łagiewniki były bardzo rozległe, rozciągały się aż do terenów dzisiejszego Osiedla Tysiąclecia. Łagiewniki to dzielnica typowo przemysłowa, choć w dzisiejszych czasach (niestety) bardziej pasowałoby określenie post-przemysłowa. Zabudowa mieszkalna jest głównie przedwojenna (kamienice i domy jednorodzinne), uzupełniona przez kilkanaście 4-piętrowych gierkowskich bloków. Główną ulicą w dzielnicy jest ul.Świętochłowicka, przechodząca w ul.Łagiewnicką. Bardzo ważne ulice Łagiewnik to też Armii Krajowej oraz Cyryla i Metodego, które stanowią „kwintesencję” dzielnicy. Łagiewniki są jedyną z obecnych dzielnic Bytomia, która przed wojną należała do Polski. Paradoksalnie efekt jest taki, że jest to jedyna dzielnica, którą w większości zamieszkują rdzenni Ślązacy. W pozostałych dzielnicach przeważa ludność napływowa, gdyż po II Wojnie Światowej (po konferencjach w Jałcie i Poczdamie) dotychczasowi mieszkańcy tych terenów zostali skutecznie przegonieni przez ‚wyzwolicieli’ i zastąpieni mieszkańcami z ziem utraconych (Lwów, Wilno itp.) Z Łagiewnik po wojnie nie było kogo i gdzie wyganiać (bo przecież należały do Polski już wcześniej), dlatego jest to jedyna „richtich Śląsko” dzielnica Bytomia. Mimo to wielu rodowitych mieszkańców Łagiewnik, w okresie PRL wyjechało na stałe do Niemiec.

Łagiewniki Bytom - Mapa

W Łagiewnikach pierwszą i praktycznie jedyną siłą kibicowską jest Ruch Chorzów. Jest to zarazem jedyna dzielnica Bytomia, kontrolowana w całości przez „niebieskich”. Dlatego (w dużym uproszczeniu) można stwierdzić, że niebieski FC Bytom to po prostu Łagiewniki.

Jeśli chodzi o przedstawicieli innych drużyn, to w Łagiewnikach mieszkają jednostki Górnika Zabrze oraz Polonii Bytom. Nie są to jednak znaczące liczby. Kibice Górnika z Łagiewnik to głównie osoby starsze, gdyż jeszcze na przełomie lat 70/80 Łagiewniki kibicowały właśnie klubowi z Zabrza. Jednakże w ciągu jednego pokolenia dzielnica błyskawicznie stała się niebieska i nawet sami kibice KSG nie wiedzą jak się to mogło stać (wszak identyczne procesy w sąsiednim Chropaczowie i Lipinach trwają do dziś). Niemniej jednak starsze pokolenie kibiców Górnika z Łagiewnik ma się dobrze, być może dlatego że są po prostu nieaktywni, a niejednokrotnie ich synowie kibicują już Ruchowi. Co do kibiców Polonii, to nie mają oni w dzielnicy żadnych tradycji, jest to raptem kilka osób które przeprowadziły się z innych części Bytomia, bądź też „na przekór” rówieśnikom- zechciały po prostu kibicować klubowi z własnego miasta. Łagiewniki są najprawdopodobniej dzielnicą, w której kibice Polonii mają najmniejszy „udział procentowy” spośród wszystkich dzielnic Bytomia.

 


Centralne Łagiewniki

Łagiewniki Fabryczna

Ulica Świętochłowicka

Ulica Świętochłowicka (przechodząca w Łagiewnicką) to główna ulica przelotowa przez Łagiewniki, natężenie ruchu samochodowego jest duże, gdyż to najkrótsza trasa z Bytomia do DTŚ. Niedawno ulica została gruntownie wyremontowana, niestety dotychczas nie odbudowano torowiska tramwajowego. Dlatego też tramwaje kursują jedynie w stronę południową (Piaśniki i Lipiny), wykonując w Łagiewnikach „nawrotkę” na zwykłej zwrotnicy i 2 ślepych torach. Ulica Świętochłowicka zdecydowanie bardziej zabudowana i zaludniona jest od strony wschodniej, czyli od strony najgęstszego zaludnienia Łagiewnik (ul. Cyryla i Metodego). Zachodnia strona ul. Świętochłowickiej jest mniej zaludniona, sporo tam zieleni i kilka nowszych budynków. Przy ul.Świętochłowickiej znajdziemy wiele sklepów i punktów usługowych, a także technikum, poradnię, przedszkole, Biedronkę, przystanki. Najokazalszy w dzielnicy budynek to Gimnazjum nr 9, na skrzyżowaniu Świętochłowickiej i Ludowej. W przeszłości (zanim powołano gimnazja) mieściły się tutaj różnego poziomu szkoły, ale także inne instytucje, np. przez krótki okres budynek służył jako poprawczak dla trudnych dziewcząt (które chętnie za kilka złotych pokazywały to i owo przez okno). Najważniejsze skrzyżowanie Łagiewnik jest koło ‚pętli’ tramwajowej (ul. Ostatnia, św.Piotra i Świętochłowicka). Dojedziemy z niego bezpośrednimi drogami do Bytomia (Centrum), Chorzowa II, Piaśnik, Lipin i Goduli/Orzegowa.

Na ul. Świętochłowickiej jedyne barwy, jakie można spotkać to Ruch Chorzów. Nosi je głównie młodzież i widoczne są całkiem często. Jest w okolicy kilka szkół, do których chodzą także kibice z Centrum, ale nie afiszują się na dzielnicy z sympatiami sportowymi. W Łagiewnikach pod względem „kibolskim” jest raczej spokojnie i nie odbyły się tutaj żadne akcje z pierwszych stron gazet. Niekiedy Polonia podróżuje przez dzielnicę „tranzytowo”, np. po jednych z ostatnich derbów w ekstraklasie Ruch-Polonia na Cichej, kibice gości (w związku z awarią transportu) wracali z meczu ze śpiewem na ustach pieszo właśnie ulicą Świętochłowicką, a mieszkańcy w oknach przecierali oczy ze zdumienia. Kilka lat wcześniej, za czasów gościnnej gry Polonii na Cichej również tą trasą często goście zwartą grupą udawali się do Chorzowa. Jednakże mniejsze, bujające się grupki kibiców Polonii (i innych klubów) mają na Łagiewnikach dość dużą szansę na dostanie w dzban.

 

Park

W centrum dzielnicy, między ulicami Świętocłowicką, Spacerową i Fabryczną znajdziemy urokliwy Park. Prócz alejek, na jego terenie znajdziemy Staw ‚Amendy’, gdzie niekiedy przesiadują wędkarze. Obok niego jest przedszkole i ogródki działkowe. Z tyłu Parku znajdziemy ruiny starego kąpieliska. Za czasów świetności działał tam 50-metrowy basen i infrastruktura, której mogłaby pozazdrościć większość kąpielisk w dzisiejszej Polsce. Opiekowała się nim pobliska Huta Zygmunt, niestety po jej upadku basen stracił właściciela i przestał istnieć.

 

Ulice: Cyryla i Metodego, Armii Krajowej i Adamka

Centrum „mieszkalne” Łagiewnik to ulice Cyryla i Metodego, Armii Krajowej oraz boczne. W tym miejscu zabudowa jest bardzo gęsta, dużo jest sklepów i ludzi na ulicach. W przeciwieństwie do tranzytowej ul.Świętochłowickiej, tutaj spotkamy głównie mieszkańców Łagiewnik. Większość budynków ma ponad 100 lat i niestety są one w złym stanie technicznym (to staje się smutną regułą we wszystkich zabytkowych śląskich dzielnicach). Między ulicami Cyryla i Metodego i Armii Krajowej znajdziemy parafię św. Jana Nepomucena, zbudowaną w 1896r, która obsługuje całe Łagiewniki, a przez prawie 100 lat (do budowy kościoła św. Anny) także część Rozbarku. Przed kościołem, od strony ul. Cyryla i Metodego znajduje się duży plac, który można nazwać centralnym punktem Łagiewnik. Trochę wyżej, wzdłuż ul. Adamka rozciąga się (jedyne w dzielnicy) osiedle nowszych bloków 4-piętrowych. Część zachodnia to „kosmiczne” bloki obok mini-targowiska, idąc dalej ul.Adamka miniemy podstawówkę nr28. Koniec ulicy (przy cmentarzu) to druga część osiedla- białe bloki, łącznie 28 klatek schodowych. Stąd przez cmentarz szybko dostaniemy się na tramwaj przy ul.Chorzowskiej. Przy ul.Prostej znajdziemy 2 piękne zabytki- przychodnię oraz były budynek straży pożarnej. Południe ulicy Cyryla i Metodego to zaniedbane i słabo zaludnione tereny, najwięcej tam krzaków i śmieci. Z kolei południe ulicy Armii Krajowej to kilka starych 4-piętrowców na południe od podstawówki, a dalej kilka nowszych i biblioteka. Wszystkie opisane w tym rozdziale tereny to trzon kibiców Ruchu w Łagiewnikach (trudno się dziwić, między ulicami Świętochłowicką, Krzyżową, Św. Piotra i Armii Krajowej/Adamka żyje około 90% mieszkańców dzielnicy). Kibiców innych klubów w barwach nie widziano tutaj od dawna. Ekipa Ruchu z centralnych Łagiewnik posiada własne, dzielnicowe gadżety (smycze, bluzy, szale, vlepki oraz małą fanę „Łagiewniki Śląskie”). Na mecze (w zależności od przeciwnika) jeździ kilkadziesiąt osób, a na wyjazdy kilka/kilkanaście. Atrakcje uliczne mają tutaj miejsce dosyć rzadko, prócz kilku wyjątków ograniczają się do wzajemnych podchodów z PB z Rozbarku.

 


Zachodnie Łagiewniki

Kolonia Zygmunt

Huta i Kolonia Zygmunt

Huta Zygmunt (dawniej: Hubertus, od założyciela Huberta von Tiele-Winckler) to legendarny zakład, który wniósł znaczny wkład w rozbudowę i kształt dzisiejszych Łagiewnik. Huta powstała w 1845 roku. Po stopniowej rozbudowie, na przełomie XIX i XX wieku była jedną z największych hut w Europie oraz głównym dostarczycielem maszyn dla przemysłu ciężkiego. Niestety, podobnie jak większość zakładów na Śląsku- po II Wojnie Światowej, gdy nastały rządy PZPR, zakład zaczął podupadać, a po wywalczeniu „wolności” przez Solidarność zamienił się w totalną ruinę. Obecnie zakład nazywa się Zamet Budowa Maszyn i (po znacznym zmniejszeniu względem przedwojnia) radzi sobie całkiem nieźle, nadal produkując zaawansowane technicznie maszyny dla przemysłu ciężkiego. Zamet to dzisiaj jedyny duży zakład przemysłowy w Łagiewnikach. W promieniu wielu kilometrów nie ma żadnej kopalni, gdyż złoża węgla, cynku i ołowiu zostały wyczerpane (głównie z powodu prymitywnej i rabunkowej eksploatacji).

Na terenie Huty Zygmunt znajdują się 2 zabytkowe kamienice, nazwane Kolonia Zygmunt (tak samo nazywa się ulica, przy której leżą). W dawnych czasach było tu dużo więcej zabudowań, niestety nieremontowane i zaniedbane budynki nadały się jedynie do rozbiórki. Wspomniane 2 kamienice to jedyne budynki mieszkalne na dużym terenie wokół pozostałości Huty Zygmunt.

Ulica Ostatnia to miejsce łączące Łagiewniki z Chropaczowem oraz Godulą/Orzegowem. Jest to typowo przemysłowa ulica, gdzie działają firmy z branży kruszyw i przemysłu ciężkiego. Krajobrazy są przemysłowo-księżycowe. Budynków mieszkalnych- brak. Boczna ulica Alfreda Lampego prowadzi do Dolnego Chropaczowa, a konkretnie do przedwojennego ‚getta’ kibiców Górnika w tej dzielnicy, którzy dobrze się trzymają na tym bardzo niesprzyjającym terenie (pozostała, nowsza część Chropaczowa to prawie sam Ruch). Ulica Ostatnia (dwukrotnie zmieniając nazwę po drodze) zaprowadzi nas do Koloni Zgorzelec, o której w kolejnym akapicie.

 

Kolonia Zgorzelec

Najbardziej wysunięta na zachód część Łagiewnik to Kolonia Zgorzelec. Jest to urokliwe, zabytkowe osiedle otoczone lasem. Jest to ponad 30 bliźniaczo podobnych kamienic w stylu śląskim. Niestety niektóre (mniejszość) z nich są zaniedbane i przeznaczone do rozbiórki. Okolica jest tak spokojna, że czas płynie tu dużo wolniej. Nie ma tutaj nawet sklepu, a najbliższy (Tesco) jest 1km stąd na Orzegowie w Rudzie Śląskiej. Kolonia Zgorzelec to miejsce zamieszkania głównie osób starszych, dlatego jest spokojnie i zwyczajnie nudno. Kibiców wielu tu nie mieszka, a seniorzy interesują się zarówno Górnikiem, jak i Ruchem. Większość domów jest w dobrym stanie i stanowi ciekawą atrakcję turystyczną. Każdy szanujący się sympatyk Górnego Śląska powinien zwiedzić to klimatyczne Osiedle. Geograficznie rzecz biorąc, przez Zgorzelec i okoliczne tereny przebiega granica wpływów Ruchu (Łagiewniki, Chorzów, Piaśniki), Górnika (Godula, Orzegów) i Polonii (Szombierki). Teoretycznie (administracyjnie) Zgorzelec graniczy z Lipinami, ale nie ma między nimi żadnej drogi. Na polach, na południe od Kolonii Zgorzelec znajdziemy 2 połączone schrony bojowe z czasów granicy polsko-niemieckiej.

 


Południowe i Wschodnie Łagiewniki

Bytom Łagiewniki Bunkier

Wschód Dzielnicy – Supermarkety i cmentarz

Wschodnia część Łagiewnik jest prawie niezamieszkała. Dużo jednak się tutaj dzieje, z powodu ruchliwej drogi (ul.Chorzowska- DK79), linii tramwajowej Bytom-Chorzów-Katowice (szkielet komunikacji tramwajowej na Śląsku) oraz hipermarketów Tesco, Obi, Selgros i Media Markt. Łącznie przez wymienione miejsca przewija się dziennie około 100.000 osób. Jednakże barwy piłkarskie spotkać tutaj strasznie trudno. Jeżeli już się pojawią to jest to Ruch i Polonia Bytom (innych brak). Zabytkowe domy koło Media Markt (na zdjęciu) to jeszcze część Chorzowa. Przez bunkier przechodzi granica Chorzowa i Bytomia, jest to pozostałość po granicy polsko-niemieckiej w tym miejscu przed II Wojną Światową. Podobnych bunkrów w okolicy jest sporo, niestety większość zaniedbana. Dołem w okolicy Bunkra przebiega pozostałość po dawnej Kolei Piaskowej, a kawałek na północ kolejna zlikwidowania linia towarowa. Z drugiej strony ulicy jest duży cmentarz, przez który mieszkańcy Łagiewnik skracają sobie drogę z tramwaju. Na tym cmentarzu spoczywa wielu zasłużonych osób dla Łagiewnik. Na południe od cmentarza, między ul.Pszczelną a marketem Obi, przez kilka lat po wojnie istniał obóz koncentracyjny (pracy przymusowej), gdzie komunistyczne władze lokowały min. jeńców wojennych i więźniów politycznych, niestety z polskich źródeł niewiele można się dowiedzieć o tym miejscu. Niewolnicy pracowali głównie w Kopalni Wyzwolenie (była w miejscu dzisiejszego Media Markt), a wskaźnik wypadków śmiertelnych był gigantyczny.

 

Południe Łagiewnik – Osiedle Domków

Na samym południu Łagiewnik rozlega się najnowsze i najzamożniejsze osiedle dzielnicy. Składa się wyłącznie z około 150 niskich, w większości nowych domków jedno i kilkurodzinnych. Można tutaj też dotrzeć tajemniczą ścieżką od strony Tesco/Obi. Uliczki osiedla biorą nazwę od nazw kwiatów (Tulipanów, Bratków, Astrów, Stokrotek, Różana, Konwalii). Osoby mieszkające tutaj to raczej ludzie zamożni (z powodów cen domów), stąd też mało komu chce się jeździć na przestarzały stadion. Większość z tutejszych kibiców ogląda Ruch w telewizji, ale kilka osób osobiście melduje się na Cichej (mniej lub bardziej regularnie). Z racji braku sklepów oraz ubogiej oferty transportu publicznego praktycznie w każdej rodzinie jest samochód (lub więcej), dlatego pierwszą siłą są pasjonaci motoryzacji. Przelotowa droga, odchodząca od głównego skrzyżowania w Łagiewnikach (ul.Tulipanów) szybko zaprowadzi nas na Osiedle Oswaldów w Chorzowie II, gdzie jest stąd dużo bliżej, niż do ‚centrum’ Łagiewnik. Z drugiej strony znajduje się Park Łagiewnicki, za którym rozbudowuje się nowe osiedle przy ul. Ślężan.

 


Północne Łagiewniki

Bytom Świętochłowicka

Ulica Krzyżowa

Główne skrzyżowanie, prowadzące na północ Łagiewnik (i do Śródmieścia) znajduje się przy ul.Krzyżowej, Łagiewnickiej i Świętochłowickiej. Jest to bardzo słabo zaludniony teren. Niedawno obok skrzyżowania powstał market Biedronka. Na samej Krzyżowej nie mieszka zbyt wielu ludzi, ale dużo tu samochodów i przechodniów. Na tej ulicy znajduje się „stadion” ŁKS Łagiewniki. Klub działa już od 1919 roku, ale nigdy nie osiągnął większych sukcesów sportowych (nie licząc wychowania Michała Probierza). Zawsze jednak integrował lokalną społeczność. Obecnie występuje w A-Klasie. Za stadionem (na północ od ul.Krzyżowej) rozlegają się wyludnione tereny poprzemysłowe (działała tam kiedyś KWK Łagiewniki, wcześniej Florentine, wcielona potem do Kopalni Rozbark) oraz ogródki działkowe. Są tam też pozostałości cmentarza po epidemii cholery, która zebrała w Łagiewnikach krwawe żniwo pod koniec XIX wieku. Wschód (dół) ul.Krzyżowej to granica Łagiewnik z innymi dzielnicami. Jadąc prosto trafimy na Żabie Doły, a dalej Maciejkowice w Chorzowie Starym lub Brzeziny w Piekarach (wszystko Ruch). Jednak obok ul.Krzyżowej mieści się polonijne Osiedle Arki Bożka i Park Mickiewicza na Rozbarku, gdzie ścierają się wpływy Ruchu i Polonii. Wiaduktem (górą) przemieszcza się mnóstwo kibiców obu drużyn, ale różne ‚akcje na plus’ są raczej rzadkie.

 

Szyby Rycerskie

Kawałek na północny-zachód od ul.Krzyżowej zaczynają się Szyby Rycerskie. Jest to ulica typowo przemysłowa. Od strony ul.Łagiewnickiej nad okolicą prężą się pozostałości po PRL-owskiej inwestycji, która nigdy nie została całkowicie otwarta. Najpierw miała być to ‚Fabryka Domów’, wykonująca elementy gierkowskich blokowisk. Później zakład wykorzystywany był w przemyśle górniczym i gumowym (Zakłady Gumowe Górnictwa), obecnie działa tu dużo mniejszych spółek branży przemysłowej. Jest to łącznie nadal dość duży zakład pracy, ale domów mieszkalnych w okolicy nie ma. Pracownicy (prawie sami mężczyźni) kibicują głównie Ruchowi, w mniejszym stopniu Polonii i Górnikowi. Jadąc dalej ul.Szyby Rycerskie, dojedziemy do kolejnych firm, mieszczących się w kilkunastu mniejszych budynkach. Otacza je ciekawy, księżycowy krajobraz post-górniczy, ciągnący się aż do Szombierek. Dalsza część Szybów Rycerskich to tereny Huty Zygmunt i wyjazd na ul.Fabryczną.

 

Północ dzielnicy – granica ze Śródmieściem

Północ Łagiewnik to także tereny słabo zamieszkałe. Jest tu jedna, zbiorcza ulica (Łagiewnicka) oraz 3 boczne (Młyńska, Żółkiewskiego, Jodłowa). W tym miejscu dzielnica stanowi wąski pas (między Szombierkami i Rozbarkiem) z obu stron ul.Łagiewnickiej, ciągnący się w okolice centralnego wiaduktu kolejowego w Centrum. Jednym z pierwszych budynków w tej części Bytomia był młyn. W czasach międzywojennych przebiegała tutaj granica państw i działał Urząd Celny. Według planów, niedługo wzdłuż ul.Łagiewnickiej niedługo ma zacząć się odbudowa torowiska tramwajowego Łagiewniki-Centrum, co lekko zaburzy spokojny charakter okolic. W północnych Łagiewnikach nie ma większych budynków mieszkalnych, jedynie kilkadziesiąt mniejszych domków i willi. Kibiców można liczyć na palcach. Sympatie tutaj to Polonia i Ruch, a na północ od Urzędu Pracy już sama Polonia. Przez urokliwe mini-osiedle przy ul.Żółkiewskiego przepływa strumyk, a za nasypem kolejowym znajduje się ‚stadion’ GKS Rozbark i Osiedle Tuwima (tereny Polonii).


Poniżej formularz komentarzy, prosimy o kulturalne wpisy. Archiwalne komentarze można znaleźć TUTAJ.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>